05
april
2018
|
00:00
Europe/Amsterdam

Leegstand biedt ruimte: het programma SteenGoed benutten

In veel Nederlandse steden en regio’s is leegstand een aanzienlijk probleem. Krimp in gebieden zoals de Achterhoek leidt tot een toename van leegstaande gebouwen en een afname van voorzieningen. En ook in grotere steden zoals Arnhem en Nijmegen vinden er ontwikkelingen plaats die gevolgen hebben voor de vastgoedsector. 

Bedenk maar eens wat online winkelen doet met de vraag naar winkelpanden, wat vaker thuiswerken doet met de vraag naar kantoren en wat langer zelfstandig wonen doet met de vraag naar verzorgingstehuizen. In Gelderland weten ze met het programma SteenGoed Benutten deze leegstandsproblematiek om te buigen naar ruimte om gebieden en stadscentra op innovatieve manieren op te knappen.

Nieuwe invulling voor leegstand
Om de leegstandsproblematiek aan te pakken en gebieden mooier, leefbaarder, veiliger en economisch aantrekkelijker te maken, heeft de provincie Gelderland het programma SteenGoed Benutten ontwikkeld. Met dit programma helpt de provincie een nieuwe invulling te geven aan de leegstaande plekken in dorpen en steden. Het programma is er voor initiatiefnemers, vastgoedeigenaren, gemeenten en andere betrokkenen die een leegstaand pand willen herbestemmen, maar dat niet zelfstandig kunnen realiseren.

Het programma biedt ook hulp bij het maken van plannen voor een nieuwe invulling van een leegstaand pand. Die nieuwe invulling moet passen bij de toekomstvisie van het gebied en niet elders tot leegstand leiden. Als bijvoorbeeld een lege kerk een nieuwe functie krijgt als bibliotheek, moet dat er niet toe leiden dat de oude bibliotheek elders in de stad leeg komt te staan. De kracht van SteenGoed Benutten is dan ook dat er rekening wordt gehouden met het hele gebied. Daarbij wordt ook zoveel mogelijk gekeken naar de mogelijkheden voor verduurzaming en energiebesparing, klimaatadaptatie, leefbaarheid, economische vitaliteit en hergebruik van materialen.

Procesaanpak werkt!
Inmiddels is de provincie bij circa tachtig projecten betrokken in 75% van de Gelderse gemeenten. De aanpak werkt: verschillende voorbeelden illustreren de verscheidenheid aan projecten waaraan de provincie heeft bijgedragen.

In de Bloemerstraat in Nijmegen is een gebiedsmakelaar ingezet om een nieuwe impuls te geven aan een straat die in het verleden een negatief imago en veiligheidsprobleem had. De resultaten daarvan zijn zichtbaar: de openbare ruimte is opgeknapt met bredere trottoirs en een smallere rijbaan. Om de leegstand te laten afnemen, worden oplossingen gezocht in een combinatie van bijvoorbeeld winkels en horeca in één pand. De kennis die in Nijmegen is opgedaan, wordt nu gedeeld met andere gemeenten. In Arnhem en Tiel zie je daardoor een soortgelijke aanpak ontstaan.

‘Het mooiste is dat we nu van mensen ook terugkrijgen: ‘Hé, de Bloemerstraat is aan het veranderen.’ Dat is misschien wel het grootste compliment.’

Binnen SteenGoed Benutten is er ook ruimte voor experimentele, nieuwe werkwijzen, zoals virtual reality in de binnenstad van Wageningen en stedelijke kavelruil in Winterswijk. Ruilen van panden kan de ideale manier zijn om fysiek ruimte te bieden aan initiatieven vanuit de samenleving en zo leegstand tegen te gaan. In Winterswijk wordt het centrum in samenhang bekeken en wordt via kavelruil gewerkt aan een compactere én aantrekkelijkere binnenstad. De provincie biedt kennis, kunde en procesbegeleiding, én soms financiële ondersteuning.

De gemeente Doesburg kwam bij de provincie met het verzoek om cofinanciering voor de herontwikkeling van een leegstaand pand in het centrum. De provincie heeft de gemeente uitgedaagd om naar het versterken van de gehele binnenstad te kijken. Daaruit is het idee van een investeringsatlas ontstaan, waarmee de kansen voor private investeerders en/of ontwikkelaars voor nieuwe projecten inzichtelijk worden gemaakt.

SteenGoed Challenge
De provincie ontwikkelt steeds nieuwe instrumenten om leegstand aan te pakken. Eén van de nieuwste instrumenten is de SteenGoed Gelderland Challenge. In een promotiefilm is een oproep gedaan aan het publiek om leegstaande panden in Gelderland aan te melden. Inmiddels zijn er uit de 45 aanmeldingen tien locaties geselecteerd. Deze worden de komende weken bezocht om er een beter beeld van te krijgen. De jury kiest op 16 april drie locaties uit die doorgaan naar de tweede fase van de Challenge. Deze drie locaties worden op 19 april bekendgemaakt, tijdens de Startup Delta Summit in Arnhem. In de tweede fase wordt een oproep gedaan om ideeën voor een nieuwe invulling van de locaties te krijgen. Per locatie kiest de jury het beste idee. Met behulp van een coach wordt het beste idee per locatie ook echt gerealiseerd. Ook de andere aangemelde locaties krijgen kans op een nieuwe invulling. De locaties die de top drie niet hebben gehaald, worden namelijk door de provincie Gelderland met elkaar in contact gebracht.

De provinciale rol verschilt per project
Bij de projecten binnen SteenGoed Benutten vormt leegstand steeds de aanleiding om naar een heel centrum of gebied te kijken. De provincie kan daarbij expertise leveren, procesbegeleiding bieden, partijen met elkaar in verbinding brengen of een onafhankelijke blik op de zaak werpen als belanghebbenden er samen niet uit komen. De provincie kan ook actief kennis uit de projecten delen om te voorkomen dat iedere gemeente voor zichzelf het wiel moet uitvinden. En als initiatiefnemers er alles aan gedaan hebben om een project te realiseren, maar de financiering niet rond krijgen, kan de provincie met subsidie de uitvoering toch mogelijk maken. De rol van de provincie is dus heel divers. Per project doet de provincie datgene wat nodig is om leegstand aan te pakken. Op deze manier wordt leegstand omgebogen naar ruimte om stadscentra en gebieden en gebieden mooier, leefbaarder, veiliger en economisch aantrekkelijker te maken!