Zwolle,
29
mei
2019
|
10:15
Europe/Amsterdam

Orchideeën bloeien op in Overijssel

Door het ontstaan van nieuwe natuur nemen orchideeën in Overijssel toe. Verschillende soorten orchideeën zijn sinds een dip in de jaren tachtig bezig met herstel en hun aantal neemt toe. In de nieuwe natuur zijn in totaal 10 soorten orchideeën gevonden. Vooral nieuwe natuur in de vorm van heide, hooilanden en moeras zijn kansrijk voor orchideeën. Van de 36 soorten orchideeën die in Nederland voorkomen groeien er 16 in Overijssel.

Orchideeën worden steeds vaker gezien in nieuwe natuur. Nieuwe natuur ontstaat doordat landbouwgebieden zijn omgevormd tot natuurgebieden. Door bemesting, ontwatering en te vroeg maaien groeit de plant niet meer op boerenland, maar wordt wel vaker gevonden in wateropvang gebieden en langs infrastructuur zoals de snelweg A1. Veel wilde orchideeën in Nederland mogen niet worden geplukt; de soorten zijn wettelijk beschermd binnen de Wet Natuurbescherming.

Orchideeën die het meest voorkomen in nieuwe natuur zijn de Rietorchis (foto 1), de gevlekte Rietorchis en de gevlekte Orchis (foto 2). De afgelopen jaren zijn twee soorten orchideeën voor het eerst waargenomen in Overijssel: de Bijenorchis en Harlekijnorchis. De Bijenorchis is voor het eerst gezien bij de Lutte. Deze soort heeft zich de afgelopen 15 jaar van het zuiden naar noorden van ons land verplaatst, wat samen lijkt te hangen met de klimaatverandering. De Harlekijnorchis heeft zich gevestigd in een hooiland bij Steenwijk.

Bestuiving door specialisten

Orchideeën bloeien vooral in juni en onderscheiden zich van andere planten door de bijzondere bouw van de bloemen. Al het stuifmeel zit in twee klompjes, die vastkleven aan insecten die voor nectar de bloemen bezoeken. Bestuiving van deze bloemen vindt dan ook door specialisten plaats; insecten die in de bloem passen, zoals de gewone wesp in de bloemen van de Brede wespenorchis. De zaden zijn klein en laten zich over een grote afstand door de wind verspreiden. Voor de kieming is een schimmel nodig die dient voor voeding en water.

Nieuwe Natuur

Sinds de jaren negentig is in Overijssel meer dan 7.000 hectare boerenland omgevormd naar nieuwe natuur. Deze nieuwe natuur bestaat vooral uit heide, hooilanden en moeras. Het zijn kansrijke plekken voor de vestiging van orchideeën. Ze hebben een voorkeur voor vochtige en schrale bodems. Orchideeën groeien het best in gebieden waar de bodem in de winter nat is en in de zomer vochtig blijft. Tot nu toe zijn in totaal 10 soorten orchideeën in deze nieuwe natuur gevonden. De Rietorchis kan al binnen vier jaar na vestiging in de nieuwe natuur in bloei staan. Deze soort verscheen in een derde van alle uit landbouwgrond naar natuur ongevormde gebieden (figuur 1). Het aantal plekken met orchideeën in nieuwe natuur zal de komende jaren verder toenemen.